Foghlam

‘S ann nuair a thàinig na miseanaraidhean Crìosdail tràtha, a bha sgileil ann an sgrìobhadh (thathar den bheachd gun deach pàirt de Leabhar Cheannanais Mhòir a sgrìobhadh ann an Ì, agus bhathar a’ siubhal eadar Ì is na h-Eileanan Siar gu tric) a chaidh foghlam a chlàradh an toiseach. Tha fios gun robh bailtean is colaistean chràbhail ann an Càrnais agus Tobh Mòr ann an Uibhist, far an robh sgoilearan à Breatainn, Èirinn is An Roinn Eòrpa a’ tadhal. Chaidh na h-ionadan foghlaim seo an trèigsinn agus cha robh iad air an cleachdadh aig àm an Ath-leasachaidh, ach bha muinntir nan eilean air ionnsachadh cho cudromach sa a bha deagh fhoghlam. Tha fios, mar eisimpleir, gun robh muinntir na sgìre gu math tric a’ bruidhinn Gàidhlig, Beurla, Laideann, Frangais is cànanan Eòrpach eile fhad ‘s a bha luchd-turais nach robh a’ bruidhinn ach Beurla a’ dèanamh dìmeas air muinntir nan eilean.

Rè iomadh ghinealach, bha mòran de na h-eileanaich a’ cleachdadh foghlam àrd-ìre gus beatha nas fheàrr fhaighinn dhaibh fèin, air falbh o na duilgheadasan eaconomach is poilitigeach a bh’ aig muinntir nan eilean. Bha seo air a dhèanamh nas dora seach nach fhaighear foghlam àrd-ìre anns na h-eileanan, is mar sin bha aig oileanaich ri dhol gu bailtean-mòra thìr-mhòir. Nuair a chrìochnaich iad is a bha teisteanas aca, ‘s ann ainneamh a bha cothrom obrach anns na h-eileanan gus an dreuchd ùr a chuir gu feum. Gu fortanach, tha seo air atharrachadh anns na bliadhnaichean mu dheireadh, agus b’ e Comhairle nan Eilean Siar a stèidheachadh ceum cudromach gus cothroman obrach sgoilearach is proifeasanta a chruthachadh, is mar sin cuid de dh’òigridh na sgìre a’ tilleadh a dh’fhuireach is a dh’obair anns na coimhearsnachdan aca fhèin. Tha colaiste a-nis ann an Steòrnabhagh, is tha leasachadh ann an foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus goireasan foghlaim nan toraidhean air adhartas ann an foghlam.